Επικαιρότητα

Νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες για ταχύτερες επιστροφές, ενίσχυση της ασφάλειας και αποτελεσματικότερη διαχείριση της μετανάστευσης προς όφελος των πολιτών

Μία από τις σημαντικότερες νομοθετικές συμφωνίες της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιτεύχθηκε στις Βρυξέλλες, με την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον νέο Κανονισμό Επιστροφών, ένα από τα σημαντικότερα νομοθετήματα του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου για τη μετανάστευση και το άσυλο.

Την Κυπριακή Προεδρία εκπροσώπησε ο Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας κ. Νικόλας Ιωαννίδης, ο οποίος ηγήθηκε των διαπραγματεύσεων εκ μέρους του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συμφωνία αντιμετωπίζει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής: τη χαμηλή αποτελεσματικότητα στις επιστροφές προσώπων που δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, ενισχύει την αξιοπιστία του ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, διασφαλίζοντας ότι όσοι δικαιούνται διεθνή προστασία συνεχίζουν να τη λαμβάνουν, ενώ όσοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις επιστρέφονται ταχύτερα στις χώρες προέλευσής τους.

Με τον νέο Κανονισμό:

• Επιταχύνονται οι διαδικασίες επιστροφής ατόμων που παραμένουν παράνομα στην ΕΕ.
• Δημιουργείται η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής (ΕΕΕ), ένα κοινό ευρωπαϊκό έγγραφο που διευκολύνει την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων επιστροφής μεταξύ κρατών μελών, περιορίζοντας τις καθυστερήσεις και τη γραφειοκρατία.
• Αυξάνεται το μέγιστο διάστημα κράτησης προσώπων που αναμένουν επιστροφή από τους έξι μήνες που ισχύουν σήμερα σε έως 24 μήνες, με δυνατότητα επιπρόσθετης εξάμηνης παράτασης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών επιστροφής.
• Προβλέπονται αυστηρότερα μέτρα για πρόσωπα που αποτελούν κίνδυνο για τη δημόσια τάξη ή ασφάλεια, περιλαμβανομένης της δυνατότητας επιβολής απαγόρευσης εισόδου μεγάλης διάρκειας καθώς και αυστηρότερων μέτρων κράτησης.
• Τερματίζεται η αυτόματη αναστολή της επιστροφής λόγω άσκησης ένδικων μέσων. Στο εξής, η απόφαση για αναστολή ή μη της επιστροφής θα λαμβάνεται από τα αρμόδια δικαστήρια, γεγονός που περιορίζει τις καταχρηστικές καθυστερήσεις και ενισχύει την αποτελεσματικότητα του συστήματος.
• Ενισχύεται η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και δημιουργούνται πιο αποτελεσματικοί μηχανισμοί εφαρμογής των αποφάσεων επιστροφής.
• Διασφαλίζεται ότι όλες οι διαδικασίες εφαρμόζονται με πλήρη σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα, στο διεθνές δίκαιο και στην αρχή της μη επαναπροώθησης, ενώ οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εξαιρούνται ρητά από συγκεκριμένες πρόνοιες του Κανονισμού.

Για τους Ευρωπαίους πολίτες, η συμφωνία μεταφράζεται σε αποτελεσματικότερη διαχείριση της παράτυπης μετανάστευσης, ενίσχυση της ασφάλειας, καλύτερη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο μεταναστευτικό σύστημα. Παράλληλα, ενισχύεται η αξιοπιστία της ευρωπαϊκής πολιτικής ασύλου, καθώς διασφαλίζεται ότι όσοι δικαιούνται προστασία θα συνεχίσουν να τη λαμβάνουν, ενώ όσοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις θα επιστρέφονται ταχύτερα στις χώρες προέλευσής τους.

Ο νέος Κανονισμός αποτελεί ένα από τα βασικά νομοθετικά εργαλεία του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, η εφαρμογή του οποίου ξεκινά στις 12 Ιουνίου 2026. Με τη συμφωνία που επιτεύχθηκε, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά για πρώτη φορά ένα ισχυρότερο και πιο συνεκτικό νομικό πλαίσιο για την αποτελεσματική επιστροφή προσώπων που διαμένουν παράνομα στα κράτη μέλη.

Μετά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών έγκρισης από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο Κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ με τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η μετανάστευση αποτελεί βασική προτεραιότητα του Προγράμματος Διακυβέρνησης του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη. Η σημερινή συμφωνία ενισχύει τις προσπάθειες για αποτελεσματικότερη διαχείριση των μεταναστευτικών προκλήσεων, προστασία των εξωτερικών συνόρων, καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης και ενίσχυση της ασφάλειας και της κοινωνικής συνοχής σε ευρωπαϊκό επίπεδο.